AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦--

សល់ប្រមាណ ២០ថ្ងៃទៀតប៉ុណ្ណោះ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ នៃកិច្ចប្រជុំដ៏មានសារៈសំខាន់មួយ នោះគឺកិច្ចប្រជុំកំពូលប្រជាជាតិនិយាយភាសាបារាំង ឬកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្រ្វង់កូហ្វូនី (Sommet de la Francophonie) លើកទី២០ រួមទាំងសន្និសីទរដ្ឋមន្ត្រីហ្រ្វង់កូហ្វូនី លើកទី៤៨ នៅរាជធានីភ្នំពេញ ជាឱកាសដែលមេដឹកនាំពិភពលោកមកជួបគ្នា ដើម្បីពិភាក្សា និងស្វែងរកដំណោះស្រាយបញ្ហាសកល។
កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ គឺជាកិត្តិយសដ៏ធំ និងជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានឹងប្រព្រឹត្តិទៅចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមមូលបទ៖ “រួមគ្នាបន្តកសាងសន្តិភាព ដើម្បីវិបុលភាពរួម និងស្ថិរភាពយូរអង្វែង»។

ភូមិហ្រ្វង់កូហ្វូនី (Village de la Francophonie) ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍អមនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្រ្វង់កូហ្វូនី នឹងត្រូវបានរៀបចំផងដែរ ក្រោមប្រធានបទ «ស្នាមញញឹមខ្មែរ នឹងក្លាយជាស្នាមញញឹមហ្វ្រង់កូហ្វូនី» ខណៈព្រឹត្តិការណ៍នេះគ្រោងនឹងរៀបចំរយៈពេល៥ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ នៅទីធ្លាសួនច្បារមុខវត្តបទុមវតី ដើម្បីបង្ហាញពីសិល្បៈ វប្បធម៌ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងសាមគ្គីភាព រវាងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង តាមរយៈការរៀបចំជាពន្លាជាតិ ស្តង់ពិព័រណ៍ ស្តង់ពិព័រណ៌ម្ហូបអាហារ ការសម្តែងសិល្បៈចម្រុះប្រចាំថ្ងៃ។ ក្រៅពីនោះ ក៏នឹងមានការរៀបចំជាកិច្ចសន្ទនា សិក្ខាសាលា លើប្រធានបទគន្លឹះៗ មានជាអាទិ៍ ការលើកកម្ពស់វិស័យទេសចរណ៍ ការអប់រំ យុវជន សមភាពយេនឌ័រ សន្តិភាព ការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ។ល។
បន្ថែមពីលើនេះ ព្រឹត្តិការណ៍អមមួយទៀត គឺ ហ្រ្វង់កូតិច (FrancoTech) ក៏នឹងត្រូវរៀបចំឡើងផងដែរ ចាប់ថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមប្រធានបទ «សហគមន៍ហ្វ្រង់កូហ្វូនីតែមួយ អនាគតឌីជីថលតែមួយ» ដែលមានគោលបំណងគឺការប្រមូលផ្តុំភាគីពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងសហគមន៍និយាយភាសាបារាំង ដើម្បីជំរុញការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ច លើកកម្ពស់វឌ្ឍនភាពបច្ចេកវិទ្យា និងបង្ហាញពីភាពឆ្នើមផ្នែកសហគ្រិនភាព។
ព្រឹតិ្តការណ៍ ជំនួបសហគ្រិនហ្វ្រង់កូហ្វូន (REF) លើកទី៦ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ក៏ជាជំនួបដ៏មានសារៈសំខាន់ ដែលមានគោលបំណងពង្រឹងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច ជំរុញការវិនិយោគ និងពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការពាណិជ្ជកម្ម រវាងសហគមន៍ធុរកិច្ចនៃបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង និងបណ្តាប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន។

កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្រ្វង់កូហ្វូនី លើកទី២០ និងសន្និសីទរដ្ឋមន្ត្រីហ្រ្វង់កូហ្វូនី លើកទី៤៨ នឹងប្រមូលផ្តុំប្រមុខរដ្ឋ និងប្រមុខរាជ/រដ្ឋាភិបាលនៃបណ្ដាប្រទេសដែលប្រើប្រាស់ភាសាបារាំងទាំងអស់ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីបញ្ហាប្រឈមសំខាន់ៗពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ពហុភាគីនិយម និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព ព្រមទាំងព្រឹត្តិការណ៍អមសំខាន់ៗ ដែលនោះគឺជាការពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរបស់ព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈកាន់តែធំទៅកាន់ពិភពលោក ជាពិសេសទៅកាន់ប្រទេសដែលកំពុងប្រើប្រាស់ភាសាបារាំងផងដែរ។

ជាការពិតណាស់ យើងងាកទៅមើលអតីតកាលនៃប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជាបន្តិចវិញ ប្រទេសបារាំងបានដាក់អាណាព្យាបាលលើកម្ពុជានៅថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៦៣ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទ នរោត្តម ហើយកម្ពុជាបានបញ្ចប់អាណានិគមនេះ និងទទួលបានឯករាជ្យពេញលេញវិញនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ដោយស្នាព្រះហស្ត សម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ (ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ)។

ក្នុងអំឡុងពេលនោះការប្រើប្រាស់ភាសាបារាំងគឺមានលក្ខណៈទូលំទូលាយណាស់នៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា ទាំងការទំនាក់ទំនងទូទៅ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ប្រព័ន្ធអប់រំ និងច្បាប់ ។ល។មានភាសាបារាំងប្រមាណ ១ ៤០០ពាក្យ ដែលប្រើប្រាស់ជាភាសាខ្មែរ នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ដូចជាពាក្យ រ៉ាត់យ៉ូ ម៉ាញ៉េ តេឡេហ្វូន កុម្ម៉ង់ ស៊ីញ៉េ កុងត្រា អង់តែន និងទុយយោ ជាដើម។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏មានសារៈសំខាន់បំផុតមួយ គឺការចុះសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និងឆ្នាំ១៩០៧ ដែលជាកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងអាណានិគមបារាំង និងព្រះរាជាណាចក្រសៀម ដែលបានកំណត់ព្រំដែនថ្មី និងការប្តូរទឹកដីរវាងភាគីទាំងពីរ។​ សន្ធិសញ្ញានេះហើយ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្រកាន់យកជាគោលការណ៍ដាច់ខាត ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះជាមួយប្រទេសថៃ។

ខណៈដែលប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសមានការកើនឡើង ស្របតាមបរិបទទំនោរសកលលោក វត្តមានភាសាបារាំងនៅកម្ពុជា នៅតែរឹងមាំ ជាពិសេសក្នុងវិស័យសុខាភិបាល ច្បាប់ យោធា ។ល។ បើតាមការប៉ាន់ស្មាន គឺមានអ្នកចេះនិយាយភាសាបារាំង ប្រមាណ ៤៦៣ ០០០នាក់ នៅកម្ពុជា គឺស្មើនឹង ៣% នៃប្រជាជនរបស់ខ្លួន។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រៅពីដេប៉ាតឺម៉ង់ភាសាបារាំង នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ និងវិទ្យាស្ថានបារាំង (Institut de Fraçais) នៅមានមហាវិទ្យាល័យមួយចំនួនទៀតក៏នៅប្រើប្រាស់ភាសាបារាំង រួមទាំងថ្នាក់ពីរភាសានៅកម្រិតមធ្យមសិក្សា ដែលបានចូលរួមបណ្តុះបណ្តាលយុវជន យុវនារី ដែលមានចំណង់ចំណូលចិត្តក្នុងការសិក្សាភាសាបារាំងផងដែរ។ ដោយឡែក នៅលើពិភពលោកបច្ចុប្បន្ននេះ មានអ្នកប្រើប្រាស់ភាសាបារាំង ប្រមាណ ៣៩៦លាននាក់។ ភាសាបារាំងជាភាសាទី៤ ដែលមានអ្នកប្រើប្រាស់ច្រើនជាងគេ បន្ទាប់ពីភាសាអង់គ្លេស ចិន​ និងអេស្បាញ។ នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍ឆ្នាំ២០២៦ របស់អង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី (OIF)។

សូមរម្លឹកថា ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានក្លាយជាសមាជិកសង្កេតការណ៍ នាកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី៤ នៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ហើយនៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩៣ ក្លាយជាសមាជិកពេញសិទ្ធិ នាកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី៥ នៅទីក្រុងក្រង់បេ ប្រទេសម៉ូរីស។

ជាមួយនឹងអ្នកប្រើប្រាស់ភាសាបារាំងប្រមាណ ៣៦០លាននាក់ ការរៀបចំនូវកិច្ចប្រជុំកំពូលដែលកម្ពុជានឹងរៀបចំនាពេលខាងមុខ  នឹងសម្រេចឱ្យបាននូវសាមគ្គីភាពរវាងរដ្ឋ និងរដ្ឋាភិបាលជាសមាជិក ព្រមទាំងចូលរួមចំណែកធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវកម្រិតជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសជាសមាជិកអង្គការ OIF។
គួរបញ្ជាក់ថា បេសកកម្មចំបងចំនួន ៤ តាមការកំណត់របស់កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី រួមមាន៖ ១)លើកកម្ពស់ភាសាបារាំង វប្បធម៌ និងភាសាផ្សេងៗ ២)លើកកម្ពស់សន្តិភាព លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្ស ៣)គាំទ្រការអប់រំ ការបណ្តុះបណ្តាល ឧត្តមសិក្សា និងការស្រាវជ្រាវ ៤)អភិវឌ្ឍកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដោយបម្រើឱ្យការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ គឺជានិមិត្តរូបមួយដ៏មានឥទ្ធិពលនៃការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ក្នុងនាមជាសមាជិកពេញសិទ្ធិនៃអង្គការ OIF ស្របតាមកេរតំណែលរបស់ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ដែលជាឥស្សរជនស្ថាបនិកនៃអង្គការ OIF និងជាសក្ខីភាពនៃឆន្ទៈរបស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងការដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្ម លើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងពហុភាគីនិយម។

ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ព្រះអង្គនឹងយាងជាព្រះរាជាធិបតីដ៏ខ្ពង់ខ្ពង់បំផុត ក្នុងពិធីបើកជាផ្លូវការ កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី លើកទី២០ នៅថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយមានការចូលរួមពីសំណាក់ប្រមុខរាជ/រដ្ឋាភិបាល និងថ្នាក់ដឹកនាំនៃបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ក្នុងនោះវត្តមានរបស់ ឯកឧត្តម អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង (Emmanuel Macron) ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋបារាំងផងដែរ។ នេះគឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលនឹងទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសគឺនៅពេលដែលប្រទេសបារាំង ដែលជាម្ចាស់ហត្ថលេខី នៃសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀមមានវត្តមាននៅលើទឹកដីកម្ពុជា ក្នុងខណៈដែលសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា បានអូសបន្លាយ ដោយថៃបានបន្តកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ផ្នែកខ្លះនៃទឹកដីកម្ពុជា។
ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយទៀតដែរនោះ គឺព្រះរាជពិធីសម្ពោធ ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច ក្រោមព្រះរាជាធិបតីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ ព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង និងឯកឧត្តម ម៉ាក្រុង នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្រ្វង់កូហ្វូនីផងដែរ។
ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច ស្ថិតនៅលើទួលមួយចំកណ្តាលបារាយណ៍ខាងលិច នៃខេត្តសៀមរាប។ សាងសង់ឡើងក្នុងពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១១ (ឆ្នាំ១០៤៩-១០៦៦) ដោយព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី២ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មញ្ញសាសនា និងជាកន្លែងតម្កល់បដិមាព្រះវិស្ណុផ្ទុំសំរិទ្ធដ៏ធំ។ ប្រាសាទនេះ ត្រូវបានជួសជុលទ្រង់ទ្រាយធំដោយគម្រោងកម្ពុជា-បារាំង ចាប់ពីឆ្នាំ២០១២ រហូតដល់ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ ទើបបានបញ្ចប់ជាស្ថាពរ។

ជាសរុបរួម កិច្ចប្រជុំកំពូលហ្រ្វង់កូហ្វូនី លើកទី២០ និងសន្និសីទរដ្ឋមន្ត្រីហ្រ្វង់កូហ្វូនី លើកទី៤៨ គឺជាការបើកទ្វាររបស់ព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈកាន់តែធំទៅកាន់ពិភពលោក ហើយក៏បញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ចំពោះសន្តិភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងពហុភាគីនិយម។

កម្ពុជា បានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ដើម្បីធានាភាពជោគជ័យនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនីលើកទី២០ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ និងជាប្រធានផងដែរ ហើយសូមមិត្តដែលប្រើប្រាស់ភាសាបារាំងអញ្ជើញមកទទួលយកនូវស្នាមញញឹមរបស់កម្ពុជា មកឃើញដោយផ្ទាល់នូវការអភិវឌ្ឍ និងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជាចំពោះសន្តិភាព៕

ដោយ AKP