AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦--ប្រទេសកម្ពុជា នឹងរៀបចំធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ សន្និសីទប្រធានរដ្ឋសភា នៃអន្ដរសភាលើកទី២(2nd Inter-Parliamentary Speakers’ Conference-ISC-2) ដែលនឹងប្រព្រឹត្ដទៅចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ ខាងមុខ។ ក្នុងសន្និសីទនេះ កម្ពុជា នឹងបង្ហាញជូនដល់ពិភពលោកនូវតួនាទីឱ្យកាន់តែសកម្មថែមទៀត សម្រាប់ព្រឹត្ដិការណ៍អន្ដរជាតិនេះ ខណៈកម្ពុជា ធ្លាប់រៀបចំព្រឹត្ដិការណ៍ធំៗបែបជាលក្ខណៈអន្ដរជាតិច្រើនលើកច្រើនសាររួចមកហើយ និងទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងច្រចះត្រចង់ជាបន្ដបន្ទាប់។

ក្នុងនាមជាម្ចាស់ផ្ទះនៃការរៀបចំសន្និសីទប្រធានរដ្ឋសភា នៃអន្ដរសភាលើកទី២នេះ កម្ពុជា ក៏បានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ក្នុងការរៀបចំធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃសន្និសីទនេះ ដើម្បីទទួលស្វាគមន៍ថ្នាក់ដឹកនាំមកពីបណ្ដាស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិតាមប្រទេសនានា និងអង្គការអន្ដរជាតិ ដែលនឹងអញ្ជើញមកចូលរួមក្នុងព្រឹត្ដិការណ៍ដ៏មានសារៈសំខាន់នេះ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

បើគិតមកដល់ពេលនេះ តាមការបញ្ជាក់ពីថ្នាក់ដឹកនាំនៃបណ្ដាប្រទេសនានារបស់ស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្ដិ ដែលនឹងត្រូវអញ្ជើញមកចូលរួមក្នុងសន្និសីទប្រធានសភា នៃអន្តរសភាលើកទី២នេះ មានជាង៥០ប្រទេសហើយ ក្នុងនោះ ក៏មានអង្គការអន្ដរជាតិ ប្រមាណជាង ១០ ផងដែរ ដែលបានបញ្ជាក់អំពីការចូលរួមក្នុងព្រឹត្ដិការអន្ដរជាតិនេះ។

ថ្លែងប្រាប់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជា (AKP) ឯកឧត្តម ជា ធីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភា បានបញ្ជាក់ថា ក្រោយពីសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាទទួលយកភារៈធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃការរៀបចំសន្និសីទប្រធានសភា នៃអន្តរសភា ក្រុមការងារពាក់ព័ន្ធខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើកិច្ចការងារនេះ ហើយមកដល់ពេលនេះយើងបានត្រៀមខ្លួនស្ទើរតែ១០០ភាគរយ គឺរង់ចាំតែដល់ថ្ងៃនៃការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិជាប្រវត្តិសាស្ត្រដែលកម្ពុជា ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៅចុងខែសីហានេះ តែប៉ុណ្ណោះ។ ឯកឧត្ដមបានបញ្ជាក់ឱ្យដឹងយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ជារួម យើងបានត្រៀមខ្លួននៃព្រឹត្ដិការណ៍អន្ដរជាតិ ដែលកម្ពុជាយើងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ស្ទើរតែ១០០ភាគរយ គឺរង់ចាំតែដល់ថ្ងៃនៃការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍»។

ឯកឧត្តម ជា ធីរិទ្ធ បានលើកឡើងថា បើគិតមកដល់ពេលនេះ ក្នុងក្របខ័ណ្ឌថ្នាក់ដឹកនាំនៃបណ្ដាស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្ដិដែលបានបញ្ជាក់មកថា នឹងអញ្ជើញមកចូលរួមក្នុងសន្និសីទប្រធានសភា នៃអន្តរសភាលើកទី២នេះ គឺមានជាង៥០ប្រទេសហើយ ខណៈនៅសល់ពេលវេលាប្រហែលជាង១ខែទៀត ក្នុងការទទួលការបញ្ជាក់បន្ថែមទៀតពីថ្នាក់ដឹកនាំនៅតាមបណ្ដាប្រទេសនានា និងអង្គការអន្ដរជាតិ។ ឯកឧត្ដមអ្នកនាំពាក្យរូបនេះបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា៖ «និយាយជារួមសម្រាប់ក្របខ័ណ្ឌ ថ្នាក់ដឹកនាំនៃបណ្ដាស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ យើងទទួលបាននូវការបញ្ជាក់ថាថ្នាក់ដឹកនាំទាំងអស់នោះ នឹងអញ្ជើញចូលរួមក្នុងសន្និសីទប្រធានសភា និងអន្តរសភានេះ គឺមានប្រមាណជាង៥០ប្រទេសហើយ ប៉ុន្តែអាចនឹងមានការកើនឡើងបន្ថែមទៀត ក្នុងពេលសន្និសីទរបស់យើងនឹងអាចឈានចូលមកដល់នៅប្រហែលជាង១ខែទៀត ក្នុងនោះ អង្គការអន្ដរជាតិ ក៏មានប្រមាណជាង១០ដែរ រួមទាំងបញ្ញវន្ដ និងអ្នកជំនាញផ្សេងៗទៀត ដែលបានបញ្ជាក់ពីវត្ដមាននៃការចូលរួមក្នុងពេលខាងមុខ»។ ឯកឧត្ដមបានឱ្យដឹងទៀតថាតាមរយៈសកម្មភាពដែលម្ពុជា ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសន្និសីទប្រធានសភា នៃអន្ដរសភានេះ គឺឆ្លើយតបទៅនឹងទិសដៅរបស់សម្ដេចតេជោប្រធានព្រឹទ្ធសភា ដែលបានដាក់ទិសដៅពីរសំខាន់ ទី១. គឺការងារនៅក្នុងប្រទេសគឺគណនេយ្យភាពនៅក្នុងអង្គបោះឆ្នោតជាមួយសមាជិកព្រឹទ្ធសភា និងចំណុចទី២ គឺការទូតសភា ដែលជាចំណុចដ៏សំខាន់ដែលសម្ដេចតេជោបានដាក់ចេញក្នុងទិសដៅមួយសម្រាប់ការបំពេញបន្ថែមដល់ស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិ ដែលបានអនុវត្ដន៍ក្នុងក្រប​   ខ័ណ្ឌទំនាក់ទំនងការទូត។

ជាមួយគ្នានេះ ឯកឧត្ដមអ្នកនាំពាក្យក៏បានអះអាងផងដែរថា ក្នុងនាមស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្ដិ គឺបានចូលរួមចំណែកបន្ថែមទៀតនៅក្នុងពង្រីកនូវកិត្យានុភាព ក៏ដូចជាទំនាក់ទំនងរបស់កម្ពុជា នៅលើឆាកអន្ដរជាតិគ្រប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដែលស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្ដិ ក៏មានកិច្ចការងារធ្វើ ប៉ុន្ដែស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិក៏មានការងារធ្វើ ដើម្បីបំពេញបន្ថែមឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។ «អីចឹង នេះគឺជាការឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ និងស្របទៅនឹងទិសដៅរបស់សម្ដេចតេជោប្រធានព្រឹទ្ធសភា សម្រាប់បរិបទនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការចូលរួមចំណែកក្នុងព្រឹត្ដិការណ៍បែបប្រវត្ដិសាស្រ្ដអន្ដរជាតិនេះ»។​ នេះគឺជាការលើកឡើងបន្ថែមរបស់ឯកឧត្ដម ជា ធីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភា។
បើតាមឯកឧត្ដម ជា ធីរិទ្ធ នេះគឺជាកិត្តិយសរបស់កម្ពុជាក្នុងការរៀបចំសន្និសីទប្រធានសភានៃអន្តរសភា ដោយសារតែយើងអាចបង្ហាញទៅកាន់ពិភពលោកអំពីតួនាទីរបស់យើង ដែលពីអតីតកាលយើងធ្លាប់តែជាប្រទេសមួយដែលបែកបាក់ស្ថិតនៅក្នុងសង្គ្រាម ក៏ប៉ុន្តែប្រទេសមួយនេះប្រែក្លាយពីការបែកបាក់រ៉ាំរ៉ៃផ្ទៃក្នុង ទៅជាប្រទេសមួយដែលមានពន្លឺសន្តិភាពចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៨ ដែលមកពេលនេះយើងមានសុខសន្តិភាព មានការឯកភាពទឹកដី។ ឯកឧត្ដមអ្នកនាំពាក្យបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ក្នុងនាមកម្ពុជា ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ ទាំងប្រជាជន ទាំងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងប្រទេស ត្រូវរួមសហការគ្នាលើកស្ទួយនូវកិត្តិយសរបស់យើង ព្រោះកិត្តិយសជាតិរបស់យើងគឺក្នុងក្រប​ខ័ណ្ឌ នៃរដ្ឋ ដែលយើងធ្វើឡើងតាមរយៈស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិ និងនីតិប្បញ្ញត្តិនេះ ដែលជាតួអង្គមួយពង្រីកនូវសក្ដានុពលរបស់យើងទៅកាន់ឆាកអន្តរជាតិថែមទៀត។ ឯកឧត្ដមក៏បានអះអាងផងដែរថា ការចូលរួមពីគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានក្នុងអំឡុងពេលរៀបចំសន្និសីទនេះ គឺជាចំណុចស្នូលដែលយើងត្រូវធ្វើ ដើម្បីលើកតម្កើងនូវកិត្យានុភាពរបស់ប្រទេសជាតិយើង។

ឯកឧត្ដម អ្នកនាំពាក្យក៏បានជម្រាបជូនថា ចាប់តាំងប្រទេសកម្ពុជា មានសន្តិភាពមក កម្ពុជា មានបទពិសោធន៍ច្រើន ដោយបានពង្រីកខ្លួនចូលទៅក្នុងឆាកអន្តរជាតិ ហើយតាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍នៃសន្និសីទនេះ នឹងរំពឹងថានឹងមានការអនុម័តសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលមានទស្សនៈវិស័យឆ្ពោះទៅមុខដែលគូសបញ្ជាក់ពីអាទិភាពរួម និងមាគ៌ាសម្រាប់សណ្ដាប់ធ្នាប់ពិភពលោកដែលមានសន្តិភាព និងយុត្តិធម៌​។ ឯកឧត្ដមបានលើកឡើងទៀតថា៖ «នេះជាការរំពឹងសម្រាប់ការអនុម័តសេចក្តីថ្លែងការណ៍ នៅពេលដែលសន្និសីទប្រធានសភា នៃអន្តរសភា ចាប់ផ្តើមធ្វើនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា»។

តាមរយៈសកម្មភាពដែលកម្ពុជា ធ្វើម្ចាស់ផ្ទះនៃព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ “សន្និសីទប្រធានសភា នៃអន្តរសភា (Inter-Parliamentary Speakers’ Conference ISC)” គឺឆ្លើយតបទៅនឹងទិសដៅរបស់សម្ដេចតេជោ ដែលបានដាក់កាលពីដើមអាណត្តិ ដោយសម្ដេចតេជោប្រធានព្រឹទ្ធសភាដែលបានដាក់ទិសដៅពីរសំខាន់គឺ៖ ១. កិច្ចការក្នុងប្រទេស គឺគណនេយ្យភាពរវាងអង្គបោះឆ្នោត ជាមួយសមាជិកព្រឹទ្ធសភា។ ទី២. ការទូតសភាដែលជាចំណុចសំខាន់របស់សម្ដេចតេជោ ដាក់ចេញក្នុងទិសដៅមួយ ក្នុងការបំពេញបន្ថែមដល់    ស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិដែលបានអនុវត្តន៍នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃទំនាក់ទំនងការទូត។ 

ឯកឧត្តម ជា ធីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភាបានបញ្ជាក់ឱ្យដឹងទៀតថាក្នុងនាមជាស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិគឺបានចូលរួមចំណែកបន្ថែមទៀតនៅក្នុងពង្រីកកិត្យានុភាព ក៏ដូចជាទំនាក់ទំនងរបស់កម្ពុជានៅលើឆាកអន្តរជាតិគ្រប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធដែលស្ថាប័ននីតិប្រតិបត្តិមានកិច្ចការងារធ្វើ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនីតិប្រតិបត្តិ ប៉ុន្តែនីតិប្បញ្ញត្តិមានកិច្ចការងារធ្វើដើម្បីបំពេញបន្ថែមដូចគ្នា។ ឯកឧត្ដមបានចាត់ទុកថា៖ «នេះជាការឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ឱ្យស្របទៅនឹងទិសដៅរបស់សម្តេចតេជោសម្រាប់បរិបទរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការចូលរួមចំណែកនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បែបប្រវត្តិសាស្ត្រជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ»។

សូមជម្រាបជូនថា ប្រទេសកម្ពុជា នឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ ស្ដីពី សន្និសីទប្រធានរដ្ឋសភា នៃអន្ដរសភាលើកទី២(2nd Inter-Parliamentary Speakers’ Conference-ISC-2) ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី២៦ ដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦។ សម្រាប់សន្និសីទប្រធានសភា នៃអន្ដរសភា ដែលកម្ពុជា រៀបចំធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនេះ គឺជាកិត្ដិយសរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការបង្ហាញទៅកាន់ពិភពលោកពីតួនាទីរបស់កម្ពុជា ហើយក្នុងនាមប្រជាជនកម្ពុជា និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ត្រូវចូលរួមសហការគ្នា ក្នុងការលើកស្ទួយកិត្ដិយសប្រទេសជាតិនៅលើឆាកអន្ដរជាតិឱ្យកាន់តែខ្លាំងក្លាថែមទៀត។

តាមការបញ្ជាក់របស់ឯកឧត្ដម ជា ធីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យព្រឹទ្ធសភាបានឱ្យដឹងបន្ថែមថា ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ប្រធានរដ្ឋសភា នៃអន្ដរសភានេះ មានចំណុចស្នូលចំនួនពីរ ដែលមានប្រធានបទជារួមថា “សាមគ្គីភាពដើម្បីសន្តិភាព និងវិបុលភាពរួម ពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី”។ ឯកឧត្ដមអ្នកនាំពាក្យរូបនេះក៏បានរំលេចផងដែរថា បច្ចុប្បន្ន ប្រធានបទដែលក្ដោបជារួម នៅក្នុងពិភពលោកដែលពោរពេញដោយការប្រកួតប្រជែងគ្នា ហាក់បីដូចជាកំពុងដើរទៅរកឯកតោភាគីនិយមកាន់តែច្រើន តាមរយៈសន្និសីទប្រធានសភានៃអន្តរសភានេះគោលដៅសំខាន់ចំនួនពីរចំណុច ក្នុងនោះ ចំណុចទី១៖ ការពង្រឹងនូវការអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិឡើងវិញ ដែលថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលៗស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិមកជុំគ្នា ដើម្បីស្វែងរកយន្តការក្នុងការអនុវត្តច្បាប់អន្ដរជាតិប្រកបដោយតម្លាភាព ក៏ដូចជាការពង្រឹងឡើងវិញ ពីព្រោះប្រសិនបើពិភពលោកខ្វះនូវការអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិ ពិភពលោក នឹងកាន់តែមានភាពរញ៉េរញ៉ៃបន្ដទៀត។ ដូច្នេះ សន្និសីទប្រធានសភានៃអន្តរសភាបានមើលឃើញនូវបញ្ហានៃកង្វះខាតការអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិពេញលេញ ដែលធ្វើឱ្យពិភពលោក​ជួបបញ្ហាអសន្តិសុខ និងភាពប្រទាំងប្រទើសគ្នាច្រើនដោយសារប្រទេសនីមួយៗមិនបានអនុវត្តន៍នូវគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិឱ្យបានពិតប្រាកដ។ ចំណុចទី២៖ គឺទាក់ទងនឹងការអនុវត្តនូវពហុភាគីនិយម ដែលឥឡូវនេះ យើងបានមើលឃើញហើយដោយសារតែនិន្នាការឯកតោភាគីនិយម កាន់តែមានការកើនឡើងនាពេលបច្ចុប្បន្ន ធ្វើឱ្យមានការព្រួយបារម្ភ។ ឯកឧត្ដមបានបន្ដថា នៅពេលប្រទេសនីមួយៗគិតតែរឿងប្រទេសរបស់ខ្លួន ឯកតោនិយមជ្រុល ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការសហការគ្នានៅក្របខ័ណ្ឌអន្តរជាតិ។ 

ឯកឧត្ដមអ្នកនាំពាក្យបានថ្លែងបញ្ជាក់ឱ្យដឹងបន្ថែមយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «សន្និសីទប្រធានរដ្ឋសភា និងអន្ដរសភានេះ បានមើលឃើញថាត្រូវពង្រឹងពហុភាគីនិយមឡើងវិញ ធ្វើយ៉ាងណាឱ្យបណ្ដាប្រទេសទាំងអស់រួមគ្នា សហការគ្នា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាជារួម ដោយមិនគិតតែលើប្រទេសនីមួយៗដាច់ដោយឡែកទេ       ខណៈបញ្ហាពិភពលោកនេះ ត្រូវរួមគ្នាជាសាវ័ន្ដ  ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាដោះស្រាយបញ្ហាជារួម។ ដូច្នេះ ការរំលេចនូវទិដ្ឋភាពពីរនេះ​ គឺជាចំណុចសំខាន់​ ដោយទី១.  ការពង្រឹងនូវការអនុវត្ដច្បាប់អន្ដរជាតិឡើងវិញ ទី២. ការពង្រឹងនូវការអនុវត្ដពហុភាគីនិយម ដែលជាចំណុចស្នូលនៃសន្និសីទប្រធានសភា នៃអន្ដរសភា»៕

ដោយ៖ រិទ្ធី និង ទេស ច័ន្ទសុធារី