AKP សៀមរាប ថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញ ឆ្នាំ២០២៦--សហប្រធានចិន និងឥណ្ឌា នៃគណៈកម្មាធិការសម្របសម្រួលអន្តរជាតិសម្រាប់ការអភិរក្ស និងលើកតម្លៃប្រាសាទព្រះវិហារ(ICC-Preah Vihear)បានអះអាងពីការបន្តគាំទ្រ និងសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយរាជរ ដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការអភិរក្ស និងស្ដារឡើងវិញនូវប្រាសាទព្រះវិហារ បន្ទាប់ពីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកមួយនេះបានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។           ការលើកឡើងនេះ ធ្វើឡើងក្នុងកិច្ចប្រជុំបច្ចេកទេសលើកទី១១ នៃ ICC-Preah Vihear នាព្រឹកថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ នៅខេត្តសៀមរាប ដោយ មានការចូលរួមពីអ្នកជំនាញជាតិ និងអន្តរជាតិពាក់ព័ន្ធនឹងការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ជាច្រើនរូប។           
លោកស្រី LI Qiaozhi សហប្រធានចិន នៃICC-Preah Vihear បានមានប្រសាសន៍ថា ប្រាសាទព្រះវិហារបានរងការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរដែលទាមទារឱ្យមានវិធានការការពារនិងអភិរក្សជាបន្ទាន់។

លោកស្រីបញ្ជាក់ថា ប្រទេសចិនបានត្រៀមខ្លួនជានិច្ចក្នុងការសហការជាមួយប្រទេសឥណ្ឌា និងកម្ពុជាដើម្បីធានាថា ប្រាសាទបុរាណដ៏មានតម្លៃនេះអាចត្រូវបានថែរក្សា និងអភិរក្សសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។           
ជាមួយគ្នានេះ លោក Vijay Shankar Prasad សហប្រធានឥណ្ឌា នៃ ICC-Preah Vihear បានថ្លែងថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៣មក ប្រទេសឥណ្ឌាមានកិត្តិយសក្នុងការចូលរួមជួសជុល និងអភិរក្សប្រាសាទបុរាណខ្មែរជាច្រើន រួមទាំងគោបុរៈទី៥ នៃប្រាសាទព្រះវិហារផងដែរ។

លោកបានគូសបញ្ជាក់ថាការស្ដារនិងលើកតម្លៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏មានសារៈសំខាន់នេះគឺជាកិច្ចការចាំបាច់សម្រាប់ការអភិរក្សអត្តសញ្ញាណ និងតម្លៃសកលរបស់ប្រាសាទ។     

សូមបញ្ជាក់ថា ប្រាសាទព្រះវិហារបានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារដោយអាវុធធុនធ្ងន់កាលពីឆ្នាំ២០២៥។ ក្រោយហេតុការណ៍នេះ ក្រុមអ្នកជំនាញ Ad-hoc របស់ ICC-Preah Vihear បានចុះពិនិត្យស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅតំបន់ប្រាសាទ ចាប់ពីពយតាឌី ឆ្លងកាត់គោបុរៈទី១ រហូតដល់គោបុរៈទី៥ ដែលជាតំបន់រងការខូចខាតខ្លាំងជាងគេ។ តាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ICC-Preah Vihearការចុះពិនិត្យនេះមានគោល បំណងវាយតម្លៃវឌ្ឍនភាពការងារអភិរក្ស និងកំណត់តំបន់ដែលត្រូវការវិធានការការពារបន្ថែម។

អ្នកជំនាញបានកំណត់ថា ការងារបន្ទាន់បំផុតនៅពេលនេះ គឺការរៀបចំប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកចេញពីតំបន់ប្រាសាទ ដើម្បីទប់ស្កាត់ហានិភ័យនៃការខូចខាតបន្ថែមដែលអាចបណ្តាលមកពីទឹកជ្រាបនិងការបាក់រលំរចនាសម្ព័ន្ធ។ ក្រៅពីនេះ ក្រុមអ្នកជំនាញក៏បានផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យបន្តពង្រឹងការទល់ទ្រនៅតំបន់ដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ និងតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំង ដើម្បីបង្ការការបាក់រលំបន្ថែម និងធានាសុវត្ថិភាពដល់សំណង់បុរាណ។

ការវាយតម្លៃរបស់ ICC-Preah Vihear នេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីបេសកកម្មរួមរបស់អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) និងក្រុមប្រឹក្សាអន្តរជាតិស្តីពីវិមាន និងតំបន់ (ICOMOS) កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលបានកត់ត្រាការខូចខាតរាប់រយកន្លែងនៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារ។

UNESCO បានលើកឡើងថា ការខូចខា តដែលបានកើតឡើងលើប្រាសាទ ព្រះវិហារ គឺមានទំហំ និងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ដោយព្រមានថា តម្លៃសកលលេចធ្លោ (Outstanding Universal Value) របស់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកមួយនេះ កំពុងប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែង។ អង្គការនេះបានបញ្ជាក់ថា «ស្ទើរតែគ្មានតំបន់ណាមួយនៃប្រាសាទដែលមិនរងការខូចខាតនោះទេ»៕

ដោយ៖ ឃុត សៅ