AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ --មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មកពីប្រទេសចំនួន១០ និងលេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន បានចែករំលែកសាររួមស្តីពីការកើនឡើងនៃការគំរាមកំហែង នៃការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ក្នុងសម័យប្រជុំកម្រិតខ្ពស់ស្តីពី ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ដែលជាបញ្ហាអាសន្នសកល នៅក្នុងសន្និសីទអន្តរជាតិស្តីពីការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា នៅរាជធានីភ្នំពេញ កាលពីព្រឹកម្សិលមិញ។

វាគ្មិនមកពីប្រទេសកម្ពុជា មីយ៉ាន់ម៉ា ទីម័រខាងកើត ឥណ្ឌូណេស៊ី ឡាវ ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី អ៊ូហ្គង់ដា ព្រីតថេន(ចក្រភពអង់គ្លេស) វៀតណាម និងលេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន បានបញ្ជូនសារជារួមថា ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា បានក្លាយជាទម្រង់ស្មុគស្មាញនៃឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ដែលទាមទារឱ្យមានការឆ្លើយតបជាសកលប្រកបដោយការសម្របសម្រួល។ ពួកគេក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ថា សកម្មភាពប្រកប​ដោយប្រសិទ្ធភាពទាមទារឱ្យមានច្បាប់កាន់តែរឹងមាំ ការចែករំលែកព័ត៌មានឆ្លងដែនកាន់តែលឿន ប្រតិបត្តិការអនុវត្តន៍ច្បាប់រួមគ្នា និងការស៊ើបអង្កេតហិរញ្ញវត្ថុកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។

ជាមួយគ្នានេះ វាគ្មិនទាំងនេះបានយល់ស្របថា បណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្ម ត្រូវតែចាត់វិធានការណ៍ នៅគ្រប់ដំណាក់កាលនៃខ្សែសង្វាក់ ចាប់ពីការជ្រើសរើសនិងការជួញដូរមនុស្ស រហូតដល់ប្រតិបត្តិការឆបោក ការផ្ទេរប្រាក់ និងការលាងលុយកខ្វក់ ខណៈដែលជនរងគ្រោះត្រូវតែត្រូវបានការពារ ហើយជនល្មើស ជាពិសេសអ្នករៀបចំ និងអ្នកផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន ត្រូវបាននាំមកកាត់ទោសតាមច្បាប់។

បើតាមវាគ្មិនទាំងនេះ ពួកគេបានសង្កត់ធ្ងន់ថា «ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា គឺជាការគំរាមកំហែងឆ្លងដែន និងមានលក្ខណៈជាសកល ហើយមិនអាចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឧក្រិដ្ឋកម្មតែក្នុងស្រុកទៀតនោះទេ។ បណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មដែលធ្វើប្រតិបត្តិការឆ្លងកាត់ព្រំដែន ដោយទាញយកប្រយោជន៍ពីភាពខុសគ្នានៃច្បាប់ជាតិ យុត្តាធិការ បច្ចេកវិទ្យា និងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុត្រូវតែរួមគ្នាចាត់វិធានការណ៍»។

វាគ្មិនទាំងអស់ក៏បានគូសបញ្ជាក់ទៀតថា៖ «គ្មានប្រទេសណាមួយអាចប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា តែម្នាក់ឯងបានទេ ដោយសារឧក្រិដ្ឋជន ជនរងគ្រោះ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល ប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ និងភស្តុតាង ជារឿយៗស្ថិតនៅក្នុងយុត្តាធិការផ្សេងៗគ្នា។ ដូច្នេះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងការចែករំលែកព័ត៌មានកាន់តែរឹងមាំគឺចាំបាច់ណាស់។»

ក្នុងឱកាសនោះ ពួកគេក៏បានអំពាវនាវឱ្យមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការកាន់តែជិតស្និទ្ធក្នុងចំណោមរដ្ឋាភិបាល ភ្នាក់ងារអនុវត្តន៍ច្បាប់ និងអង្គការអន្តរជាតិ តាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ការស៊ើបអង្កេត ការផ្តល់ជំនួយផ្នែកច្បាប់ទៅវិញទៅមក និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្ដិការរួមគ្នា។ ទន្ទឹមនេះ ពួកគេបានបន្ថែមថា កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអនុវត្តន៍ច្បាប់ត្រូវតែអនុវត្តឲ្យបាន លឿនជាងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋជន។

បន្ថែមពីនេះទៀត វាគ្មិនជាច្រើនបានលើកឡើងពីតម្រូវការសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរពេលវេលាជាក់ស្តែង ឬយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃភាពវៃឆ្លាត និងភស្តុតាងឌីជីថល ដោយសារឧក្រិដ្ឋជនអាចចល័តនូវប្រតិបត្តិការ មូលនិធិ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ពួកគេពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀតបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ពួកគេក៏បានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការក្នុងការរំខានដល់បណ្តាញហិរញ្ញវត្ថុដែលនៅពីក្រោយការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។ ដោយសារឧក្រិដ្ឋកម្ម ទាំងនេះមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងការជួញដូរមនុស្ស និងឧក្រិដ្ឋកម្មដោយបង្ខំ ពួកគេបានកត់សម្គាល់ថា ជនរងគ្រោះមិនត្រឹមតែទទួលរងនូវការក្លែងបន្លំហិរញ្ញវត្ថុប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏អាចត្រូវបានជួញដូរផងដែរ ដោយត្រូវបានបោកបញ្ឆោតដោយការផ្តល់ការងារដោយការក្លែងបន្លំ និងបង្ខំឱ្យចូលរួមក្នុងប្រតិបត្តិការឆបោក​។

ពួកគេបានអំពាវនាវឱ្យជនរងគ្រោះត្រូវបានការពារ និងជួយតាមរយៈវិធីសាស្រ្តដែលផ្តោតលើជនរងគ្រោះ រួមមាន ការជួយសង្គ្រោះ ការការពារ ការមិនទទួលទោសចំពោះជនដែលត្រូវបានជួញដូរសម្រាប់ឧក្រិដ្ឋកម្មដែលពួកគេត្រូវបានបង្ខំឱ្យប្រព្រឹត្ត ការធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ជំនួយការប្រឹក្សាយោបល់ និងការគាំទ្រផ្សេងទៀត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អ្នករៀបចំបទឧក្រិដ្ឋ អ្នកផ្តល់ហិរញ្ញប្បទាន និងអ្នកសម្របសម្រួលគួរតែត្រូវបានកំណត់គោលដៅ ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាល វិស័យឯកជន និងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា គួរតែធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្ម។

នៅក្នុងបទបង្ហាញនេះដែរ វាគ្មិនក៏បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា មិនអាចទុកឱ្យភ្នាក់ងារអនុវត្តន៍ច្បាប់តែម្នាក់ឯងបានទេ ដោយបង្ហាញពីតួនាទីរបស់ធនាគារ ប្រតិបត្តិករទូរ​គម​នាគមន៍ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា វេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម និងអ្នកពាក់ព័ន្ធវិស័យឯកជនផ្សេងទៀត ក្នុងការរកឃើញ និងរំខានដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឆបោក និងលំហូរហិរញ្ញវត្ថុ។

លើសពីនេះទៀត ពួកគេក៏បានទទួលស្គាល់ផងដែរថា បណ្តាញឧក្រិដ្ឋជនកំពុងកេងប្រវ័ញ្ចលើថ្នាលឌីជីថល រូបិយបណ្ណឌីជីថល បញ្ញាសិប្បនិម្មិត deepfakes និងបច្ចេកវិទ្យាដែលកំពុងរីកចម្រើនផ្សេងទៀត។ ជាការឆ្លើយតប ពួកគេបានអំពាវនាវឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតឌីជីថល កាន់តែរឹងមាំ សន្តិសុខសាយប័រ កោសល្យវិច័យឌីជីថល និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដែលដំណើរការដោយបច្ចេកវិទ្យា។

វាគ្មិនបានលើកឡើងពីសារៈសំខាន់នៃការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពច្បាប់ជាតិ ការពង្រឹងស្ថាប័ន និងបង្កើតយន្តការដែលអាចឱ្យអាជ្ញាធរស៊ើបអង្កេតឧក្រិដ្ឋកម្មតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា រក្សាភស្តុតាងឌីជីថល សហការឆ្លងដែន និងកាត់ទោសជនល្មើសឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ ពួកគេបានសង្កត់ធ្ងន់បន្ថែមទៀតថា៖ «ការឆ្លើយតបគួរតែផ្អែកលើទំនួលខុសត្រូវរួមគ្នា ជាជាងការស្តីបន្ទោសប្រទេសនីមួយៗ។ សារជាប់លាប់មួយគឺថា ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ត្រូវបានជំរុញដោយបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន ហើយប្រទេសនានាគួរតែផ្តោតលើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ការជឿទុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក ទំនួលខុសត្រូវរួមគ្នា និងសកម្មភាពជាក់ស្តែង ជាជាងការចាត់ទុកបញ្ហាទៅឱ្យប្រទេសណាមួយប្រឈមតែឯង»។

សូមជម្រាបជូនថា ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងរៀបចំសន្និសីទអន្តរជាតិ ស្តីពី ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធ  បច្ចេកវិទ្យា នៅទីក្រុងភ្នំពេញ នាថ្ងៃទី២៣ដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមមូលបទ៖ “រួមគ្នាឆ្ពោះទៅកាត់ផ្តាច់ច្រវាក់ និងបញ្ចប់ការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា”៕

ដោយ៖ ហេង បញ្ញា