AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦--ស្រះមួយមានត្រី សត្វល្អិត រុក្ខជាតិ មីក្រូសរីរាង្គ ទឹក ភក់ ពន្លឺ និងសារធាតុ ដែលរលាយនៅក្នុងទឹក។ ព្រៃមួយមានដើមឈើ ផ្សិត សត្វ ដី ខ្យល់ និងអូរ។ នៅពេលយើងមើលសហគមន៍ជីវិតទាំងនេះ រួមជាមួយបរិស្ថានដែលមិនមានជីវិត និងទំនាក់ទំនងរវាងពួកវា យើងហៅវាថា «ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី»។

តាមរយៈការចុះផ្សាយរបស់ក្រសួងបរិស្ថាននៅថ្ងៃទី ២៣ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ក្នុងបទពិចារណកថា របស់ខ្លួនបានធ្វើការពន្យល់ថា៖”ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីមិនត្រូវបានកំណត់ដោយទំហំតែមួយមុខទេ។ វាអាចជាអាងទឹកតូចមួយ វាលស្មៅ ព្រៃកោងកាង ឬតំបន់មហាសមុទ្រដ៏ធំល្វឹង ល្វើយ។ ព្រំដែនរបស់វាអាស្រ័យលើសំណួរដែលយើងកំពុងស្វែងយល់”។

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រម្នាក់អាចសិក្សាដើមឈើមួយដែលដួលលើដីជាប្រព័ន្ធមួយ ខណៈអ្នក ម្នាក់ទៀតអាចសិក្សាតំបន់ទីជម្រាលទឹកទាំងមូលដែលព័ទ្ធជុំវិញវា។ថាមពល និងសារធាតុជាខ្សែចងភ្ជាប់ផ្នែកទាំងអស់នៃប្រព័ន្ធ, រុក្ខជាតិប្រើ ពន្លឺ, សារពាង្គកាយខ្លះស៊ី និងខ្លះទៀតត្រូវបានស៊ី។ សារពាង្គកាយបំបែក សំណល់ បម្លែងសារធាតុដែលស្លាប់ទៅជាទម្រង់ថ្មី។ ទឹកដឹកនាំសារធាតុ ចិញ្ចឹម ហើយសីតុណ្ហភាពមានឥទ្ធិពលលើសកម្មភាពរបស់ជីវិត។ ដូច្នេះការ ប្រែប្រួលនៅផ្នែកមួយអាចបន្តមានឥទ្ធិពលទៅលើផ្នែកជាច្រើនទៀត។ប៉ុន្តែនេះមិនមានន័យថា ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីគ្រប់ប្រភេទត្រូវតែមានតុល្យភាពល្អឥតខ្ចោះ ឬថាការប្រែប្រួលគ្រប់យ៉ាងសុទ្ធតែបង្កគ្រោះថ្នាក់នោះទេ។ ទឹកជំនន់ ភ្លើងឆេះ ព្យុះ ការធ្វើចំណាកស្រុក ការលូតលាស់ និងការស្លាប់ អាចជាផ្នែកធម្មជាតិនៃជីវិតអេកូឡូស៊ី។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីមានចលនា និង ប្រែប្រួលជានិច្ច។ លក្ខខណ្ឌ និងសហគមន៍ជីវិតរបស់វា ផ្លាស់ប្តូរទៅតាមពេលវេលា។

ដោយឡែកចំពោះមនុស្សក៏ស្ថិតនៅក្នុងប្រព័ន្ធនេះដែរ។ កសិដ្ឋាន ទីក្រុង តំបន់នេសាទ និង ព្រៃដែលមនុស្សគ្រប់គ្រង សុទ្ធតែជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលទទួលឥទ្ធិពល ខ្លាំងពីសកម្មភាពមនុស្ស។ ជម្រើសរបស់យើងអាចផ្លាស់ប្តូរលំហូរទឹក សារ ធាតុចិញ្ចឹម ប្រភេទជីវិត ថាមពល និងសំណល់។ យើងមិនមែនជាអ្នកឈរ មើលការសន្ទនានេះពីខាងក្រៅទេ។ យើងក៏ជាផ្នែកមួយនៃការសន្ទនានោះ ដែរ។

ក្នុងបទពិចារណកថាដដែលនេះ ក៏បានពន្យល់ផងដែរថា៖ការយល់ដឹងអំពីប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ត្រូវការការអត់ធ្មត់។ ការទៅមើលម្តង គ្រាន់តែបង្ហាញយើងនូវពេលវេលាមួយភ្លែត មិនមែនរឿងរ៉ាវទាំងមូលទេ។ ការសង្កេតម្តងហើយម្តងទៀត នៅពេលថ្ងៃ ពេលយប់ រដូវវស្សា រដូវប្រាំង ពេលវ័យក្មេង និងពេលពេញវ័យនឹងបង្ហាញឱ្យយើងឃើញ ទំនាក់ទំនង ផ្សេងៗគ្នា។ពាក្យ «ការសន្ទនា» ជួយរំលឹកយើងថា ឥទ្ធិពលមិនហូរទៅតែមួយទិសទេ។ ដីមានឥទ្ធិពលលើរុក្ខជាតិ ប៉ុន្តែរុក្ខជាតិក៏ផ្លាស់ប្តូរដីដែរ។ ទឹកកំណត់លក្ខ ខណ្ឌសម្រាប់ជីវិត ប៉ុន្តែសារពាង្គកាយរស់ក៏អាចផ្លាស់ប្តូរចលនា និងគុណ ភាពទឹក។ សត្វរំពាមានឥទ្ធិពលលើសត្វដែលវាចាប់ស៊ី ខណៈបរិមាណសត្វ ដែលត្រូវបានចាប់ស៊ី ក៏មានឥទ្ធិពលត្រឡប់ទៅលើសត្វរំពាវិញ។

នៅពេលយើងការពារតែប្រភេទជីវិតមួយដែលងាយមើលឃើញ ដោយមិនគិតដល់ទំនាក់ទំនងរបស់វា ការការពាររបស់យើងអាចនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់។ ការអភិរក្សដោយប្រាជ្ញាត្រូវសួរថា៖ តើប្រភេទជីវិតនោះត្រូវការអ្វី? តើ ជីវិតណាខ្លះត្រូវការវា? ហើយលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះដែលជួយភ្ជាប់សហគមន៍ទាំងមូលឱ្យបន្តរស់នៅជាមួយគ្នា?។សូមជ្រើសរើសទីកន្លែងមួយនៅជិតអ្នក ហើយសាកស្តាប់ «ការសន្ទនា» របស់ធម្មជាតិ។ តើអ្វីទទួលពន្លឺ? តើអ្វីធ្វើឱ្យទឹកផ្លាស់ទី? តើអ្វីកំពុងស៊ី? តើអ្វីកំពុងបំបែកសំណល់? តើអ្វីកំពុងផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែងនោះ? អ្នកប្រហែលជានឹង រកឃើញថា ភាពស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងធម្មជាតិ ពិតប្រាកដទៅពោរពេញដោយការ ផ្លាស់ប្តូរ។

សូមត្រឡប់ទៅទីកន្លែងនោះច្រើនជាងម្តង។ ពេលព្រឹក អ្នកអាចឃើញសត្វ ជួយលម្អងផ្កា។ ពេលល្ងាច អ្នកអាចឃើញប្រចៀវ។ ពេលភ្លៀង អ្នកអាច ឃើញ ផ្លូវទឹកដែលមិនអាចមើលឃើញនៅថ្ងៃស្ងួត។ រាល់ការត្រឡប់ទៅសង្កេតម្តងទៀត គឺដូចជាបានស្តាប់សំឡេងថ្មីមួយ បន្ថែមទៀត។ ការយល់ដឹងកាន់តែជ្រៅនៅពេលការសង្កេតក្លាយជាទំនាក់ ទំនងមិនមែនគ្រាន់តែជាការមើលមួយភ្លែតហើយដើរចេញ។តាមការពិចារណាបែបព្រះពុទ្ធសាសនាៈភាពអាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមករំលឹកយើងថា អ្វីៗកើតឡើង និងបន្តមាន ដោយសារហេតុ និងលក្ខខណ្ឌជាច្រើនរួមគ្នា។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីធ្វើឱ្យគោល ការណ៍នេះក្លាយជារូបភាពដែលយើងអាចមើលឃើញបាន។ គ្មានសមាជិក ណាមួយអាចរស់នៅដាច់ដោយឡែកទាំងស្រុងបានទេ ហើយក៏គ្មានសកម្ម ភាពណាមួយដែលផ្តាច់ខ្លួនទាំងស្រុងពីអង្គទាំងមូលដែរ។

ការពិចារណាសម្រាប់ថ្ងៃនេះតើទំនាក់ទំនងអ្វីខ្លះ ដែលធ្វើឱ្យក្រុមសារពាង្គកាយ និងទីកន្លែងមួយក្លាយ ទៅជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី?សកម្មភាពសម្រាប់ថ្ងៃនេះ គូររូបប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីមួយនៅក្នុងមូលដ្ឋានរបស់អ្នក ដោយបង្ហាញយ៉ាងហោចណាស់ផ្នែកមានជីវិត៥ និងផ្នែកមិនមានជីវិត៣។ ភ្ជាប់ផ្នែកទាំងនោះដោយព្រួញ ហើយសរសេរពាក្យពន្យល់លើព្រួញនីមួយៗ។ការប្តេជ្ញាចិត្តសម្រាប់ថ្ងៃនេះ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំនឹងស្វែងមើលទំនាក់ទំនងនានា ហើយចងចាំថា ខ្ញុំក៏ជាផ្នែកមួយ នៃការសន្ទនាដ៏រស់រវើកនេះដែរ។

នៅពេលយើងការពារធម្មជាតិ យើងក៏កំពុងការពារសត្វលោកទាំងអស់ រួមទាំងខ្លួនយើងផងដែរ៕

ដោយ៖ មករា