AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី៣១ ខែកក្តដា ឆ្នាំ២០២៦---អ្នករាយការណ៍ពិសេស របស់អង្កការសហប្រជាជាតិជាតិ ទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំនៅកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ពីការត្រៀមខ្លួនជាស្រេច និងមានឆន្ទៈយ៉ាងមុតមាំក្នុងការធ្វើការជាមួយទាំងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សដែលកើតឡើងពីជម្លោះព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ។

ថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន នារសៀលថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ថម អេនឌ្រូ (Tom Andrews) អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំនៅកម្ពុជា បានបង្ហាញការរំជួលចិត្តជាខ្លាំង នៅពេលលឺពលរដ្ឋភៀសសឹកកម្ពុជា ប្រាប់លោកថា ផ្ទះរបស់ពួកគាត់ត្រូវថៃគ្រប់គ្រង ហើយមិនអាចវិលទៅរស់នៅផ្ទះវិញបាន។ លោកបានអះអាងថា តាមច្បាប់អន្តរជាតិ ជនភៀសសឹក គឺអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញបាន។ លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ គឺជាគ្រឹះដ៏សំខាន់មួយនៃការឆ្លើយតបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចំពោះបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស។ លោកបានថ្លែងបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំត្រៀមខ្លួនជាស្រេច និងមានឆន្ទៈយ៉ាងមុតមាំក្នុងការធ្វើការជាមួយទាំងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរាជរដ្ឋាភិបាលថៃ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សដែលកើតឡើងពីជម្លោះនេះ។ ខ្ញុំសូមគូសបញ្ជាក់ជាថ្មីថា វាមានសារៈសំខាន់ជាទីបំផុតក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះនេះឱ្យបានឆាប់រហ័ស និងដោយសន្តិវិធី ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចវិលត្រឡប់ទៅកាន់ផ្ទះរបស់ខ្លួនវិញ រស់នៅក្នុងបរិយាកាសប្រកបដោយស្ថិរភាព និងសុវត្ថិភាព និងអាចទទួលបានឱកាសសេដ្ឋកិច្ចដែលការធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមព្រំដែនអាចផ្តល់ជូន»។

លោក Tom Andrews បានបញ្ជាក់ទៀតថា បន្ទាប់ពីបានជួបពិភាក្សាជាមួយអភិបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងទទួលការធ្វើបទបង្ហាញយ៉ាងលម្អិត លោកបានទៅទស្សនាទីតាំងស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្នដែលរៀបចំដោយអាជ្ញាធរកម្ពុជា ដោយនៅទីនោះ លោកបានឃើញកុមារជាច្រើនកំពុងតម្រង់ជួរទទួលអាហារពេលព្រឹកក្រោមកម្មវិធីផ្តល់អាហាររបស់កម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោក។ លោក Tom Andrews បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ «អ្វីដែលប៉ះពាល់ចិត្តខ្ញុំខ្លាំងបំផុត គឺការជួបសន្ទនាជាមួយគ្រួសារជាច្រើន ដែលបានរៀបរាប់ទាំងទឹកភ្នែកអំពីការបាត់បង់ គ្រប់បែបយ៉ាង។ ម្តាយខ្លះបាននិយាយអំពីភាពរន្ធត់នៅពេលភូមិរបស់ពួកគេរងការទម្លាក់គ្រាប់បែក ខណៈអ្នកផ្សេងទៀតបានរៀបរាប់ពីការឈឺចាប់ដែលផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគេត្រូវបានកម្ទេចដោយគ្រឿងចក្រឈូសឆាយ»។ លោកបានបន្ដទៀតថា នៅចុងឆ្នាំ២០២៥ ប្រជាពលរដ្ឋស៊ីវិលកម្ពុជាប្រមាណ ៦៥០ ០០០ នាក់នៅតាមតំបន់ព្រំដែន ត្រូវបានបង្ខំឱ្យផ្លាស់ទីលំនៅ ហើយក្នុងចំណោមទាំងអស់នោះ មានជាង ២០ ០០០ នាក់ នៅតែបន្តរស់នៅក្រៅលំនៅឋានរបស់ខ្លួនរហូតមកដល់ពេលនេះ។
លោកបានបង្ហាញពីទឹកចិត្ដ និងរៀបរាប់នៅពេលជួបជនភៀងសឹកដោយនិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានស្តាប់ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនប្រាប់ថា ពួកគេមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅកាន់ផ្ទះរបស់ខ្លួនវិញបានទេ ពីព្រោះភូមិ និងទីប្រជុំជនរបស់ពួកគេបច្ចុប្បន្នស្ថិតក្រោមការកាន់កាប់របស់កងទ័ពថៃ។ ខ្ញុំ បានធ្វើដំណើរទៅដល់គែមទីប្រជុំជនមួយនៅតំបន់ព្រំដែន និងបានឃើញរបាំងការពារ និងលួសបន្លាដែលរារាំងប្រជាពលរដ្ឋ រួមទាំងអ្នកខ្លះដែលខ្ញុំបានជួបផ្ទាល់ មិនឱ្យវិលត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅឋានរបស់ពួកគេវិញ។ ខ្ញុំក៏បានឃើញផ្ទះជាច្រើនដែលពោរពេញដោយស្នាមគ្រាប់កាំភ្លើង និងឃ្លាំងដែលត្រូវបានបំផ្លាញ ព្រមទាំងគ្រាប់បែកមិនទាន់ផ្ទុះមួយគ្រាប់ស្ថិតក្នុងចំណោមគំនរបាក់បែក។ តាមគោលការណ៍នៃច្បាប់អន្តរជាតិ ប្រជាពលរដ្ឋដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅដោយសារជម្លោះប្រដាប់អាវុធ មានសិទ្ធិវិលត្រឡប់ទៅកាន់លំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញ។»

បើតាម លោក Tom Andrews អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំនៅកម្ពុជារំលេចឱ្យដឹងផងដែរថា កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ រវាងកម្ពុជា និងថៃ ក៏បានចែងយ៉ាងច្បាស់ថា ប្រជាពលរដ្ឋស៊ីវិលត្រូវតែអាចវិលត្រឡប់ទៅកាន់ផ្ទះ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ខ្លួនវិញដោយសុវត្ថិភាព និងដោយគ្មានការរារាំង។ ដូច្នេះ វាជាការចាំបាច់បំផុតដែលប្រទេសទាំងពីរត្រូវសហការគ្នា ដើម្បីពន្លឿនការវិលត្រឡប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅ។ «វាក៏ជាគ្រឹះដែលមន្ត្រីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានលើកឡើងប្រាប់ខ្ញុំថា អាចជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកបដោយយុត្តិធម៌ចំពោះជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ខ្ញុំបានធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ព្រំដែន ដើម្បីស្វែងយល់ដោយផ្ទាល់អំពីផលប៉ះពាល់នៃជម្លោះនេះ និងជួបជាមួយប្រជាពលរដ្ឋដែលជីវិតរបស់ពួកគេត្រូវបានរំខាន និងផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយសារជម្លោះ»។ នេះគឺជាការបញ្ជាក់បន្ថែមរបស់លោក Tom Andrews។

លោក Tom Andrews បានអះអាងទៀតថា ពួកគេត្រូវការវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះ ហើយពួកគេសមនឹងទទួលបានសិទ្ធិនោះ ហើយបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្សដែលកើតឡើងដោយសារជម្លោះនេះ មិនមានត្រឹមតែការផ្លាស់ទីលំនៅប៉ុណ្ណោះទេ។ ទន្ទឹមនេះ ប្រជាពលរដ្ឋនៅទីតាំងស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្នបានប្រាប់ខ្ញុំថា ពួកគេបានបាត់បង់ការងារ បាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ និងកំពុងរស់នៅក្នុងក្តីបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងអំពីរបៀបដែលពួកគេនឹងអាចផ្គត់ផ្គង់អាហារដល់គ្រួសាររបស់ខ្លួន។

ក្នុងឱកាសនោះ លោក Tom Andrews បានឱ្យដឹងបន្ថែមថា៖ «ការបិទច្រកព្រំដែនបានជះផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា និងសហគមន៍នៅតំបន់ព្រំដែន ដែលពឹងផ្អែកលើការធ្វើពាណិជ្ជកម្មកសិផល និងទំនិញផ្សេងៗ ក្នុងនោះ វិស័យអប់រំ សេវាថែទាំសុខភាព និងសេវាសាធារណៈផ្សេងៗនៅតាមតំបន់ព្រំដែន ក៏បានរងការរំខានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ»៕

ដោយ៖ ប៊ុនរិទ្ធ