AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ -- ការស្ទង់មតិមួយដែលធ្វើឡើងដោយទីភ្នាក់ងារស្រាវជ្រាវ និងនវានុវត្តន៍ជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី (BRIN) អង្គការ Konservasi Indonesia និងអង្គការ OceanX បានរកឃើញថា ជម្រកត្រីបាឡែន និងផ្សោតចំនួន ៩៣% នៅក្នុងដែនទឹកភាគខាងលិចនៃកោះស៊ូម៉ាត្រាកំពុងស្ថិតនៅខាងក្រៅតំបន់អភិរក្សដែលបានកំណត់។

បេសកកម្មរបស់អង្គការ OceanX Indonesia ដែលធ្វើការស្ទង់មតិមួយរវាងខែឧសភា និងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយបានគ្របដណ្តប់លើទីតាំងក្នុងចម្ងាយចំនួន ១៥.០៤៣គីឡូម៉ែត្រ និងបានកត់ត្រានូវការប្រទះឃើញចំនួន៧៧ នៃប្រភេទសត្វត្រីបាឡែនចំនួន ១០ប្រភេទ ដែលរួមមានការបញ្ជាក់តាមអាកាសលើកដំបូងអំពីត្រីបាឡែន Orcinus orca និងត្រីបាឡែនរាងដូចពស់ (Feresa attenuata) នៅភាគខាងលិចប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី។

ការរកឃើញនៃបេសកកម្មនេះត្រូវបានចេញផ្សាយកាលពីពេលថ្មីៗនេះនៅក្នុងគេហទំព័រ Frontiers in Marine Science។ តាមរយៈការរួមបញ្ចូលទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្ត្រ ចំនួនសរុបនៃប្រភេទសត្វត្រីបាឡែនដែលបានកត់ត្រានៅក្នុងតំបន់នេះនាពេលបច្ចុប្បន្នបានឈានដល់ចំនួន ២៣ប្រភេទ ដែលតំណាងឱ្យ ៦៨% នៃប្រភេទសត្វត្រីបាឡែនដែលគេស្គាល់ទាំងអស់នៅក្នុងដែនទឹកឥណ្ឌូណេស៊ី។

តំបន់ដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ ដែលគ្របដណ្ដប់ដោយសត្វផ្សោតស្ពីនណឺរ (Stenella longirostris) និងសត្វផ្សោតឆ្នូត (Stenella coeruleoalba) ត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាចម្បងនៅខាងក្រៅតំបន់អភិរក្សដែលមានស្រាប់។

ការសិក្សាបានរកឃើញថា ៩៣% នៃតំបន់ដែលមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ទាំងនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅហួសពីតំបន់ការពារសមុទ្រនាពេលបច្ចុប្បន្ន ឬតំបន់ការពារសមុទ្រដែលបានស្នើឡើង។

អ្នកស្រាវជ្រាវបានកំណត់ថា នេះជាភស្តុតាងនៃភាពមិនស៊ីគ្នារវាងបណ្តាញដែលមានស្រាប់នៃតំបន់ការពារ និងការចែកចាយជាក់ស្តែងនៃជម្រកសត្វសំខាន់ៗ ជាពិសេសនៅក្នុងដែនទឹកនៅឯនាយសមុទ្រ។ ការធ្វើគំរូលំហក៏បានបង្ហាញពីការត្រួតស៊ីគ្នាយ៉ាងសំខាន់រវាងជម្រកសត្វ និងសកម្មភាពនេសាទដែលពឹងផ្អែកខ្លាំង ក៏ដូចជាចរាចរណ៍ផ្លូវសមុទ្រផងដែរ។

ការត្រួតស៊ីគ្នានេះកំពុងបង្កើនហានិភ័យដល់ប្រភេទសត្វជាច្រើន រួមទាំងត្រីបាឡែន ត្រីបាឡែនអូមូរ៉ា (Balaenoptera omurai) និងត្រីបាឡែនមេជីវិតឈ្មោល (Physeter macrocephalus) ដែលត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាប្រភេទសត្វជិតផុតពូជផងដែរ។

លោក qbal Herwata អ្នកគ្រប់គ្រងជាន់ខ្ពស់ផ្នែកអភិរក្សប្រភេទសត្វនៅអង្គការ Konservasi Indonesia និងជាអ្នកនិពន្ធឈានមុខគេនៃការសិក្សានេះ បាននិយាយថា ការស្ទង់មតិនេះបំពេញចន្លោះប្រហោងទិន្នន័យដ៏សំខាន់មួយ ដែលបានរារាំងដល់ការគ្រប់គ្រងប្រភេទសត្វនៅក្នុងសមុទ្រជ្វារបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីជាយូរមកហើយ។ ទំហំ និងគុណភាពនៃទិន្នន័យអាចឱ្យមានផែនការអភិរក្សដែលមានមូលដ្ឋានទៅលើភស្តុតាងយ៉ាងពិតប្រាកដ។

លទ្ធផលនេះក៏គាំទ្រដល់ការអនុវត្តគំនិតផ្តួចផ្តើម Blue Halo S ថ្នាក់ជាតិ ដែលមានគោលបំណងពង្រឹងអភិបាលកិច្ចនេសាទ ការពារជម្រកសមុទ្រដ៏សំខាន់ និងលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចបៃតងប្រកបដោយចីរភាពនៅក្នុងដែនទឹកភាគខាងលិចនៃកោះស៊ូម៉ាត្រាផងដែរ៕

ដោយ៖ យា ចិន្ដាខន្ដី (ប្រភព៖ VNA)