AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦--នៅក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើងតែងតែនិយមលេងល្បែងប្រជាប្រិយយ៉ាងសប្បាយរីករាយនៅតាមវត្តអារាម សាលារៀន ឬទីធ្លាសាធារណៈនានា។

ខាងក្រោមនេះគឺជាល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ដែលគេនិយមលេងបំផុតនៅក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ៖ ល្បែងបោះអង្គញ់៖ ជាល្បែងដែលគេយកផ្លែអង្គញ់មកបោះតម្រង់ទៅផ្លែអង្គញ់ដែលដាំនៅលើដី។ ល្បែងនេះ តម្រូវឱ្យមានការប៉ិនប្រសប់ និងការស្មានឱ្យត្រូវគោលដៅ ចែកចេញជាពីរក្រុម (ខាងប្រុស និងខាងស្រី)។

ល្បែងចោលឈូង៖ ឈូងធ្វើពីក្រមារមូរឱ្យមូល រួចចងឱ្យណែន។ គេចែកគ្នាជាពីរជួរ (ប្រុស-ស្រី) ហើយបោះឈូងទៅមករកគ្នា។ បើខាងណាទទួលមិនបាន ហើយត្រូវចំខ្លួន ខាងនោះ នឹងត្រូវចាញ់ ហើយត្រូវរាំជូនម្ខាងទៀតមើល ឬច្រៀងតាមការកំណត់។ ល្បែងទាញព្រ័ត្រ៖ ជាល្បែងដែលបង្ហាញពីកម្លាំងសាមគ្គីភាព។ គេយកខ្សែព្រ័ត្រធំមួយមកទាញដណ្ដើមគ្នា។

ជារឿយៗគេតែងតែមានការវាយទូងស្គរ ដើម្បីបង្កើនបរិយាកាសឱ្យកាន់តែពុះកញ្ជ្រោល និងសប្បាយរីករាយ។ ល្បែងលាក់កន្សែង៖ ក្មេងៗ ឬយុវជនអង្គុយជាវង់មូល បន្ទាប់មកមានម្នាក់កាន់កន្សែងដើរព័ទ្ធជុំវិញ ហើយលបដាក់កន្សែងនៅពីក្រោយខ្នងអ្នកណាម្នាក់។ បើអ្នកនោះដឹងខ្លួនទាន់ ត្រូវយកកន្សែងមកដេញវាយអ្នកដាក់ ប៉ុន្តែបើមិនដឹងខ្លួនទេ នឹងត្រូវគេវាយដោយកន្សែងនោះឯង។ ល្បែងចាប់កូនខ្លែង៖ ល្បែងនេះមានតួអង្គ "មេមាន់" ការពារ "កូនមាន់" ពីការដេញចាប់របស់ "ខ្លែង"។

វាជាល្បែងដែលតម្រូវឱ្យមានការរត់គេច និងការការពារគ្នាទៅវិញទៅមក។ ល្បែងវាយក្អម៖ គេចងក្អមដីឥដ្ឋនៅកម្ពស់ល្មម រួចយកក្រមាចងបិទភ្នែកអ្នកលេងឱ្យជិត ហើយឱ្យគេកាន់ដំបងដើរទៅវាយក្អមនោះឱ្យបែក អ្នកដែលវាយបែកនឹងទទួលបានរង្វាន់។ ល្បែងដណ្តើមស្លឹកឈើ៖ ល្បែងនេះ ជួយបង្ហាត់ស្មារតីឱ្យរហ័សរហួន និងការផ្ដោតអារម្មណ៍។ គេចែកអ្នកលេងជាពីរក្រុមដែលមានចំនួនស្មើគ្នា ឈរទល់មុខគ្នា ហើយដាក់លេខរៀងឱ្យសមាជិកម្នាក់ៗ (ឧទាហរណ៍៖ លេខ១ ដល់លេខ១០)។ នៅចំកណ្ដាលមានដាក់ស្លឹកឈើមួយមែក។ នៅពេលមេក្រុមហៅលេខណាមួយ អ្នកដែលមានលេខនោះក្នុងក្រុមទាំងពីរត្រូវរត់មកដណ្ដើមស្លឹកឈើយកទៅក្រុមខ្លួនវិញឱ្យបាន ដោយមិនឱ្យម្ខាងទៀតប៉ះខ្លួនបានឡើយ។ ល្បែងបិទពួន៖ ជាល្បែងដែលគេនិយមលេងខ្លាំងណាស់ ជាពិសេសនៅពេលយប់ដែលមានពន្លឺព្រះច័ន្ទ។ ម្នាក់ត្រូវបិទភ្នែករាប់លេខ ហើយអ្នកផ្សេងទៀតត្រូវទៅរកកន្លែងពួន។ អ្នកបិទភ្នែកត្រូវដើររកអ្នកពួនឱ្យឃើញ ដើម្បីបានរួចខ្លួនពីការបិទភ្នែកនៅវគ្គបន្ទាប់។

ល្បែងស្ដេចចង់៖ ល្បែងនេះមានអ្នកលេងម្នាក់ធ្វើជា "ស្ដេច" អង្គុយនៅកណ្ដាល។ ក្រុមម្ខាងទៀតត្រូវមកខ្សឹបប្រាប់ឈ្មោះអ្នកណាម្នាក់ក្នុងក្រុមដែលកំពុងអង្គុយទៅកាន់ស្ដេច។ ប្រសិនបើអ្នកដែលចេញមកបន្ទាប់ចំឈ្មោះអ្នកដែលគេខ្សឹបប្រាប់នោះ គេនឹងត្រូវ "ចង់" (ចាញ់) ហើយត្រូវម្នាក់ទៀតជិះពីលើខ្នង។ ល្បែងឱបត្រឡាច៖ ល្បែងនេះតម្រូវឱ្យអ្នកលេងអង្គុយតោងចង្កេះគ្នាឱ្យជាប់ជាជួរវែង។ ម្នាក់នៅខាងចុងជួរធ្វើជា "មេ" ហើយម្នាក់ទៀតនៅខាងក្រៅព្យាយាម "បេះត្រឡាច" (ទាញអ្នកនៅចុងជួរឱ្យដាច់ចេញពីគ្នា)។ វាជាល្បែងដែលបង្កើនសំណើច និងការប្រើកម្លាំងដៃ។ ល្បែងរុញរទេះ៖ ជាល្បែងដែលលេងជាគូ ដោយម្នាក់ធ្វើជាអ្នកកាន់ជើង (ដូចកាន់ដៃរទេះ) ហើយម្នាក់ទៀតប្រើដៃទាំងពីរដើរលើដី។ គូនីមួយៗត្រូវប្រណាំងគ្នាទៅកាន់ទីដែលកំណត់។

ល្បែងគោះត្រឡោក៖ ល្បែងនេះស្រដៀងនឹងការរត់ប្រណាំងដែរ ប៉ុន្តែអ្នកលេងត្រូវយកជើងជាន់លើត្រឡោកដូងពីរដែលគេចងខ្សែភ្ជាប់មកដៃ។ អ្នកលេងត្រូវដើរ ឬរត់លើត្រឡោកនោះឱ្យលឿនទៅកាន់ទីដែលកំណត់។ វាជួយបង្ហាត់ការរក្សាលំនឹងរាងកាយបានយ៉ាងល្អ។
ល្បែងអុកចត្រង្គ (ឬអុកខ្មែរ)៖ ទោះបីជាគេលេងវាពេញមួយឆ្នាំក៏ដោយ ប៉ុន្តែក្នុងឱកាសបុណ្យចូលឆ្នាំ យើងតែងឃើញមានការរៀបចំការប្រកួតអុកនៅតាមទីកន្លែងនានាយ៉ាងគគ្រឹកគគ្រេង។ វាជាល្បែងបញ្ញាដែលបង្ហាញពីយុទ្ធសាស្ត្រដឹកនាំទ័ព។ ល្បែងខ្លែងចាប់កូនមាន់៖ អ្នកលេងតម្រង់ជួរគ្នាដោយតោងចង្កេះ ម្នាក់នៅមុខគេធ្វើជាមេមាន់ការពារកូនៗ។ ម្នាក់ទៀតនៅខាងក្រៅធ្វើជាខ្លែងព្យាយាមឆក់យកកូនមាន់នៅខាងចុងជួរ មេមាន់ត្រូវរាំងការពារកូនឱ្យអស់ពីសមត្ថភាព។ ល្បែងបោះឈូង (បែបច្រៀងរាំ)៖ ក្រៅពីការបោះឈូងធម្មតា វានៅមាន "ឈូងច្រៀងរាំ" ដែលមានការច្រៀងឆ្លើយឆ្លងគ្នារវាងក្រុមបុរស និងនារី។ នេះគឺជាឱកាសដែលយុវជនយុវនារីប្រើសំនួនវោហារសព្ទអួតសរសើរ ឬបង្អាប់គ្នាទៅវិញទៅមកយ៉ាងសប្បាយរីករាយ។

ល្បែងរាំវង់ រាំក្បាច់ សារ៉ាវ៉ាន់៖ ទោះបីជាមិនមែនជាល្បែងដែលមានចាញ់ឈ្នះ ប៉ុន្តែការរាំលេងជុំវិញភ្នក់ភ្លើង ឬជុំវិញតុផ្កា ជាផ្នែកមួយដែលមិនអាចខ្វះបានក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ។ វាជាសកម្មភាពដែលនាំមកនូវសាមគ្គីភាពបំផុត។

ល្បែងខ្ចីកូនក្រមុំ៖ ក្រុមម្ខាងតំណាងឱ្យអ្នកដណ្ដឹង និងម្ខាងទៀតតំណាងឱ្យម្ចាស់ផ្ទះ។ មានការច្រៀងឆ្លើយឆ្លងគ្នាដើម្បីសុំ "ខ្ចីកូនក្រមុំ"។ ល្បែងនេះ ភាគច្រើនលេងដើម្បីសេចក្ដីសប្បាយ និងការរឹតចំណងមិត្តភាពរវាងភូមិ និងភូមិ។

សរុបមកវិញ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ដែលសម្រាប់យកលេងនៅក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិមានច្រើនឥតគណនា ដែលខ្លះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅតាមតំបន់នីមួយៗ។ អ្វីដែលសំខាន់បំផុតនោះគឺ "ស្មារតីសាមគ្គីភាព" និង "ភាពថ្លៃថ្នូរ" ក្នុងការលេង ដោយយើងមិនអាចរៀបរាប់លម្អិតតាមប្រភេទល្បែងប្រជាប្រិយនីមួយៗឱ្យអស់បានឡើយ៕

ដោយ៖ ចាន់ សុភឿន