AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី០១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២១​ --ដើម្បីបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់​ទៅ​ដល់កម្មការិនីនៅ​តាម​វិស័យ​នានា​ ជាពិសេសនៅ​ក្នុង​វិស័យ​សេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធដែលជា​រឿយៗ​ពុំទាន់ត្រូវបានគេគិត​គូរ​ពេញលេញនៅឡើយ​ ទាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់​អាស៊ាន នៅក្នុងឱកាសទិវា​ពលកម្ម​អន្តរជាតិលើក​ទី១៣៥​ នាឆ្នាំនេះ អង្គការអុកស្វាម (Oxfam) និងដៃគូ​នៅកម្ពុជា ឡាវ និងវៀត​ណាម បាន​រួមគ្នារៀបចំ​យុទ្ធនាការ “កិច្ចគាំពារមាតុភាព” មួយក្នុង​គោល​បំណងលើក​កម្ពស់ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ និង​ដោះ​ស្រាយល រាល់បញ្ហាប្រឈម របស់កម្ម​ការិនីនៅក្នុងវិស័យនេះ ដើម្បី​ទទួល​បាន​កិច្ចគាំពារមាតុភាពពេញលេញ និង សមស្រប​។ យុទ្ធនាការនេះ មានរយៈពេល២ខែ ធ្វើ​ឡើងតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ក្នុងគោលបំណង​លើក​កម្ពស់​​ការយល់ដឹងអំពីបញ្ហាប្រឈម​ និង​តម្រូវការរបស់កម្មការិនី ក្នុងការទទួលបាន​អត្ថ​ប្រយោជន៍​កិច្ចគាំពារមាតុភាព។

តាមរយៈយុទ្ធនាការនេះ អង្គការអុកស្វាម និងដៃគូមាន​គោលបំណង​ជាក់​លាក់​ដើម្បី​លើកកម្ពស់ការយល់ដឹង ជាពិសេសក្នុងកម្រិតអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ​ថ្នាក់​ជាតិ អំពីតម្រូវ​ការបន្ទាន់ដែលមាននៅក្នុងបទប្បញ្ញត្តិស្តីពី កិច្ចគាំពារមាតុភាពសម្រាប់​កម្ម​ការិនី និង​ស្រ្តីជា​នយោជិកទាំងអស់ ជាពិសេសនោះគឺស្រ្តីកម្មករក្រៅប្រព័ន្ធ។

លោកស្រី លឹម សូលីន នាយិកាអង្គការអុកស្វាមបានលើកឡើងថា “កិច្ចគាំពារមាតុ​ភាព គឺជាសិទ្ធិមូលដ្ឋាន និងសិទ្ធិនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយកិច្ចគាំពារនេះ គឺជាការចាំបាច់​ណាស់ ក្នុងការសម្រេច បាននូវសមភាព យេនឌ័រ សុខុមាលភាព និងសុខភាពរបស់ម្តាយ និងកូន ក៏ដូចជាក្នុងការទទួលបានឱកាស និងភាពស្មើគ្នា ក្នុងវិស័យការងាររវាងស្រ្តី និងបុរស ក៏ដូចជាពលរដ្ឋក្នុងក្រុមផ្សេងៗផងដែរ”។

របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក ឆ្នាំ២០២០ បានឱ្យដឹងថា ស្ត្រីដែលស្ថិតនៅក្នុង វ័យសកម្មក្នុងការ ពរពោះនៅចន្លោះពីអាយុ ២៥ឆ្នាំ ដល់៣៤ឆ្នាំ ហាក់មានចំនួនច្រើន​លើស​លប់​​នៅក្នុង​ចំណោមអ្នកមានជីវភាព ខ្វះខាត។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ស្ត្រីចំណាយពេល​ជាមធ្យម ៣,៥ ម៉ោង ច្រើនជាងបុរសទៅលើ​ការមើល ថែកូនដោយ​មិនទទួលបានប្រាក់​ចំណូល និងការងារផ្ទះ សូម្បីតែអំឡុងមានផ្ទៃពោះ និងមាតុភាពក៏ដោយ ហើយជាពិសេសក្នុង​អំឡុងពេល​នៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩តែម្តង។ នេះអាចបញ្ជាក់បានថា ស្រ្តីមានពេលវេលា មិន​គ្រប់​គ្រាន់ក្នុងការធ្វើការក្នុងប្រព័ន្ធ និងរកប្រាក់ចំណូល និងពុំមានឱកាសសម្រាប់ពង្រឹង​សមត្ថភាព ពុំមានលទ្ធភាពសន្សំប្រាក់បាន​គ្រប់គ្រាន់ និងមិនមានលទ្ធភាពបង់​វិភាគទានទៅ​ក្នុងរបបសន្តិសុខសង្គម។​ ទន្ទឹមនេះ ស្រ្តីក៏ងាយរងគ្រោះខ្លាំង ប្រឈមនឹងភាពក្រីក្រ និងជំងឺ​ផ្សេងៗទាំងខ្លួនឯង និងកូនៗ។ ដូច្នេះ យើងត្រូវតែធានាថា ច្បាប់ គោលនយោបាយ និងនីតិវិធី មួយផ្នែកដែលអាចការពារកម្មការនី និងនិយោជិក ស្ត្រីទាំងអស់ តាមរយៈការបញ្ចូលការ​ងារ​របស់ពួកគេជាប្រព័ន្ធ និងតាមរយៈការផ្តល់ការគាំពារ ព្រមទាំង អត្ថប្រយោជន៍ក្នុងអំឡុងពេល​មានផ្ទៃពោះ និងសម្រាកមាតុភាព។

យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការអុកស្វាម ដែលនឹងចេញផ្សាយនាពេលឆាប់ៗនេះ បានឱ្យដឹងថា ច្បាប់ខ្លះ មិនទាន់បានយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការផ្តល់កិច្ចគាំពារមាតុភាពឱ្យបាន​ប្រសើរ សម្រាប់កម្មការនី និងនិយោកជិក ស្ត្រីទាំងអស់នៅឡើយ។ ជាក់ស្តែង ច្បាប់ការងារ​របស់​កម្ពុជា នៅពុំទាន់បានបញ្ចូលកម្មការនីក្រៅប្រព័ន្ធក្នុងការ ទទួលបានកិច្ចគាំពារសង្គម​ណា​មួយនៅឡើយនោះទេ។ ដើម្បីទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍កិច្ចគាំពារមាតុភាព ពេញលេញ កម្ម​ការិនីត្រូវមាន​ការងារជា​លក្ខណៈប្រព័ន្ធ ហើយត្រូវបង្ហាញថា ពួកគេបានបំពេញគោលការណ៍​តម្រូវអប្បបរមា ដើម្បី​ទទួលបានការធានារ៉ាប់រង សន្តិសុខសង្គម ឬគម្រោងជំនួយសង្គមជា​វិភាគ​ទាន។

លោកស្រី លឹម សូលីន បានបញ្ជាក់ថា កម្មការិនី និងនិយោជិក ស្ត្រីកម្មករក្រៅប្រព័ន្ធ​ភាគច្រើន មិនអាច​បំពេញតាមគោលការណ៍តម្រូវទាំងនេះបាននោះទេ ដោយសារពួកគេពុំ​មានការរៀបចំការងារជាប្រព័ន្ធ ណាមួយច្បាស់លាស់ ហើយកាលវិភាគការងាររបស់ពួក​គេពុំ​មានភាពទៀងទាត់ ដើម្បីអាចចូលរួមចំណែក ដល់ការធានារ៉ាប់រងសន្តិសុខសង្គម​បាននោះ​ដែរ។

ឯកឧត្តមបណ្ឌិត ចន ណារិទ្ធ អគ្គលេខាធិការនៃក្រុមប្រឹក្សាជាតិគាំពារសង្គមមាន ប្រសាសន៍ថា ក្រុមប្រឹក្សា ជាតិគាំពារសង្គម ទទួលស្គាល់នូវសារៈសំខាន់នៃកិច្ចគាំពារមាតុភាព ដែលជាកត្តាដ៏សំខាន់ក្នុងការដោះ ស្រាយវិសមភាពយេនឌ័រ និងកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះ​របស់ស្ត្រី និងគ្រួសារ។ ឯកឧត្ដមបានគូសបញ្ជាក់ថា “កិច្ចគាំពារមាតុភាព ជាពិសេសសម្រាប់​គ្រួសារក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះ ដែលពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ស្ថិតនៅក្នុង របៀបវារៈដ៏ចម្បង​នៃកិច្ច​គាំពារសង្គមរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាផងដែរ ដែលមានដូចជា កម្មវិធីផ្ទេរ ប្រាក់ សម្រាប់​ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារតូចៗ”។ ឯកឧត្ដមបានបន្ដថា ក្រុមប្រឹក្សាជាតិគាំពារសង្គមកំពុង​ធ្វើការ​ពង្រឹងបន្ថែមទៀត ក្នុងការសម្របសម្រួល និងធ្វើឪ្យមានភាពសុខដុមនីយកម្ម​នៃគោល​នយោបាយ និងបទប្បញ្ញត្តិនានា ដើម្បីធានាថា ស្ត្រីទាំងអស់ ទាំងនៅក្នុង វិស័យការងារ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធក្តី និងក្រៅប្រព័ន្ធក្តី សុទ្ធតែអាចទទួលបាននូវកិច្ចគាំពារសង្គម។

ឯកឧត្ដមបានបន្ថែមថា “យើងទទួលស្គាល់ នូវតួនាទីសំខាន់របស់ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំង​អស់ រួមទាំងសង្គមស៊ីវិល ផងក្នុងកិច្ចបន្តសហការដើម្បីធានាថា ម្តាយគ្រប់ៗរូបទទួលបាន​នូវ​អត្ថប្រយោជន៍ពេញលេញ ពីកម្មវិធីកិច្ចគាំពារ សង្គម ដែលនឹងផ្តល់ឱ្យស្ត្រីមាន ឱកាសបន្ត​ចូលរួមចំណែកក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ”។

ឯកឧត្តម ថេ ឈុនហាក់ អគ្គនាយកសមភាពយេនឌ័រ និងអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច នៃក្រសួង​កិច្ចការនារីបានលើក ឡើងថា កិច្ចគាំពារមាតុភាព គឺជាតម្លៃរបស់មនុស្សទូទៅ និងជាមូល​ដ្ឋាន នៃសមភាពយេនឌ័រ និងសេដ្ឋកិច្ចដែល គិតគូរលើការគាំពារនិងថែទាំ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ការចូលរួមនៃ កម្លាំងពលកម្មស្ត្រីកំពុងតែមានការ កើនឡើងជាលំដាប់ ហើយតម្រូវការកិច្ចគាំ​ពារ​មាតុភាពកាន់តែមានសារៈសំខាន់ និងត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ សម្រាប់​គ្រប់ៗគ្នា។ ឯកឧត្ដម​បាន​​ឱ្យដឹងថា ក្រសួងកិច្ចការនារី តាមរយៈផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ នារីរតនទី៥ ឆ្នាំ២០១៩-២០២៣ បានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការលើកកម្ពស់ការយកចិត្តទុកដាក់ និងការទទួលខុសត្រូវពីគ្រប់​មជ្ឈ​ដ្ឋាន​លើរបៀបវារៈនេះ។

ឯកឧត្ដមបានថ្លែងថា “យើងបន្តធ្វើការជាមួយដៃគូពាក់ព័ន្ធ អង្គការ​សង្គមស៊ីវិល និងវិស័យឯកជន ដើម្បីប្រែក្លាយ គុណតម្លៃរបស់យើងទៅជាសកម្មភាព ប្រែក្លាយគោលនយោបាយកាន់តែ ប្រកបដោយបរិយាប័ន្ន និងបង្កើត បរិយាកាសឱ្យស្ត្រីបាន​អនុវត្តន៍​នូវសិទ្ធិ  និងជម្រើសរបស់ខ្លួនបាន កាន់តែពេញលេញ”។ដោយមើលឃើញ ពីបញ្ហាប្រឈមនៃការពរពោះ និងមាតុភាព ជាពិសេសសម្រាប់កម្ម​ការិនីក្រៅប្រព័ន្ធ អង្គការអុកស្វាមសូម ធ្វើការអំពាវនាវដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ធ្វើការ​ពិចារណា លើសង្គតិភាព ច្បាប់ និងគោលនយោបាយឱ្យបាន ប្រសើរ និងពេញលេញដោយ​ស្របទៅតាមអនុសញ្ញា ការពារមាតុភាព លេខ១៨៣(២០០០) ដែលចងក្រង ជាគោល​ការណ៍​គំរូចំនួន៥ផ្នែកធំៗ រួមមាន ការសម្រាកមាតុភាព អត្ថប្រយោជន៍ផ្នែកប្រាក់គាំពារ និងវេជ្ជ​សាស្ត្រ ការការពារសុខភាពនៅកន្លែងធ្វើការ សម្រាប់ម្តាយ និងទារក អំឡុងពេលមានផ្ទៃពោះ និងអំឡុងពេលបំបៅដោះ ការការពារ និងការមិនរើសអើង ចំពោះការងារ និងការបំបៅកូន។

សូមបញ្ជាក់ថា ​យុទ្ធនាការ កិច្ចគាំពារមាតុភាព នេះជាផ្នែកមួយនៃគម្រោងកិច្ចគាំពារ​សង្គមរបស់អង្គការ អុកស្វាម ដែលគាំទ្រដោយក្រសួងការបរទេសប៊ែលហ្សិក ក្នុងគោល​បំណងលើកកម្ពស់ការងារសមរម្យ ក្នុងតំបន់អាស៊ាន និងអប់រំផ្សព្វផ្សាយឱ្យមានការទទួល​ស្គាល់កិច្ចគាំពារសង្គមថា ជាផ្នែកមួយជួយកាត់បន្ថយ វិសមភាព ភាពងាយរងគ្រោះ និងភាព​ក្រីក្រ។ សម្រាប់កិច្ចគាំពារមាតុភាព គឺជាផ្នែកមួយសំខាន់នៃវិធាន ការគាំពារសង្គម​គ្រប់ជ្រុង​ជ្រោយ៕

ដោយ រិទ្ធី ប្រភព៖ អង្គការ Oxfam